Spodziectwo jest najczęstszą wadą rozwojową prącia. Charakteryzuje się tym, że ujście zewnętrzne cewki moczowej znajduje się w nieprawidłowym położeniu na brzusznej (spodniej) powierzchni prącia, na mosznie lub nawet na kroczu. Żołądź lub całe prącie jest haczykowato zagięte ku dołowi. Napletek jest przerośnięty od góry a na dole rozszczepiony przyjmując kształt kaptura.

Spodziectwo występuje w różnych postaciach. Zależnie od lokalizacji ujścia zewnętrznego cewki moczowej wyróżniamy spodziectwo żołędne, rowkowe, prąciowe, kątowe, mosznowe, mosznowo-kroczowe i kroczowe. Jeśli ujście cewki znajduje się na szczycie żołędzi a prącie jest przygięte brzusznie i towarzyszy mu rozszczepiony napletek to postać taką nazywamy „spodziectwem bez spodziectwa”.

Spodziectwo — szczegółowe informacje

Jak rozpoznać spodziectwo? Rozpoznanie tej wady nie jest trudne — wystarczy dokładna ocena wyglądu zewnętrznych narządów płciowych dziecka.

Jak często występuje spodziectwo? Statystycznie notuje się je u jednego na trzystu żywo urodzonych chłopców. Około 85% przypadków spodziectwa ma postać najłagodniejszą, czyli żołędną lub rowkową, kiedy to ujście cewki znajduje się blisko rowka zażołędnego. Kolejne 10% przypadków to postać prąciowa (cewka uchodzi między rowkiem zażołędnym a kątem prąciowo-mosznowym). Pozostałe 5% to najbardziej zaawansowane postacie: mosznowe (3%) i kroczowe (2%); w tych przypadkach należy postawić sobie pytanie o przynależność płciową dziecka, szczególnie, gdy spodziectwu towarzyszy brak jąder w mosznie.

Co jest przyczyną spodziectwa? Trudno odpowiedzieć na to pytanie jednoznacznie. Z badań wynika, że na spodziectwo, poza czynnikami hormonalnymi, mają również wpływ czynniki genetyczne i środowiskowe. Wada ta jest wynikiem niepełnego rozwoju cech męskich w okresie płodowym, wynikającego z zaburzeń hormonalnych. Rozwój cewki trwa od około 8 do 14 tygodnia życia płodowego. W zależności od tego, w którym momencie został przyhamowany, wada powstaje na różnym poziomie między kroczem a żołędzią.

Jakie problemy towarzyszą spodziectwu? Spodziectwu może towarzyszyć zwężenie ujścia zewnętrznego cewki moczowej, które powoduje problemy z oddawaniem moczu. Spodziectwo mosznowe i kroczowe uniemożliwia oddawanie moczu na stojąco.

Nieleczone spodziectwo w starszym wieku powoduje zaburzenia czynności płciowej prącia spowodowane głównie jego zagięciem, natomiast ujście cewki w okolicy moszny utrudnia złożenie nasienia na odpowiedniej głębokości w pochwie.

Istotny jest również aspekt psychologiczny spodziectwa. Obarczone nim dziecko w przeciwieństwie do kolegów nie może oddawać moczu na stojąco, w związku z czym już w wieku przedszkolnym zaczyna się czuć inne. Poczucie wyobcowania rośnie wraz z upływem czasu, prowadząc do głębokiej nieśmiałości, lękliwości i finalnie, nerwicy. Po okresie dojrzewania zaczynają dominować zaburzenia w sferze seksualnej — wszystkie doświadczenia, od pierwszego pocałunku po pierwszy stosunek seksualny, odbywają się później niż u rówieśników, zaś w życiu dorosłym aktywność seksualna jest znacznie niższa niż u zdrowych mężczyzn.

Czy spodziectwo powinno się leczyć i kiedy? Zważywszy wszystkie wymienione wyżej aspekty trzeba stwierdzić, że operacyjne leczenie spodziectwa jest koniecznością, zarówno z przyczyn medycznych jak i psychologicznych. Badania wskazują na to, że zdecydowanie najkorzystniejsze jest ukończenie leczenia przed drugim rokiem życia dziecka, czyli zanim zda sobie sprawę ze swojego problemu. Najlepszym czasem na przeprowadzenie operacji jest okres między 12. a 18. miesiącem. Tak wczesną korekcję umożliwiają nowoczesne techniki i narzędzia mikrochirurgiczne.

Na czym polega operacja? Leczenie operacyjne spodziectwa ma na celu wyprostowanie prącia, wytworzenie prawidłowej cewki moczowej oraz rekonstrukcję napletka. Wybór metody operacyjnej zależy od postaci wady, ilości i stanu skóry prącia, wieku pacjenta, doświadczenia chirurga, jak również od możliwości technicznych szpitala. Nie ma więc operacji uniwersalnej dla wszystkich chorych ze spodziectwem. W wielu ośrodkach jeszcze dziś szeroko stosowane są metody, w których do końcowego wyniku dochodzi się w kilku etapach. W pierwszym etapie prostuje się prącie, zaś kolejne operacje to rekonstrukcje cewki moczowej. W cięższych postaciach do wytworzenia brakującego odcinka cewki moczowej jesteśmy czasami zmuszeni wykorzystać płat skórny z wewnętrznej blaszki napletka, wówczas nie ma już jednak możliwości zrekonstruowania napletka. Ze względu na olbrzymią przewagę leczenia jednoetapowego, coraz częściej stosowane są metody jednoczasowej korekcji. Jednoetapowa operacja spodziectwa maksymalnie skraca czas leczenia i pozwala uniknąć wielokrotnych hospitalizacji, jednocześnie zwiększając komfort psychiczny rodziców i dziecka.

spodziectwo 1

Przykłady różnych postaci spodziectwa

Żołędne

Rowkowe

Prąciowe

Kątowe

Mosznowe

Mosznowo-kroczowe

Kroczowe

Inne charakterystyczne cechy spodziectwa

Zagięcie prącia

Napletek rozszczepiony

Oczy kobry

Rotacja

Rzadko spotykane postacie spodziectwa

Megameatus

Płetwa

Z transpozycją prąciowo-mosznową

Z ujściem cewki przesuniętym bocznie

Z wrodzoną przetoką cewkowo-skórną